Trong gia đ́nh cũng thế, nếu không có nề nếp trong quan hệ phu - phụ, phụ - tử th́ gia đ́nh sẽ tan vỡ và mâu thuẫn giữa liên hệ trong gia đ́nh sẽ thậm tệ. “Kính trên nhường dưới ” như người xưa dạy là thước đo lường lịch sự khi chúng ta giao thiệp với nhau. Căn bản của Nho Giáo – nhân, lễ, nghĩa, trí, tín – cũng nhằm vào mục đích xây dựng một xă hội và gia đ́nh có nề nếp và trật tự. Khi trong gia đ́nh trên thuận dưới ḥa th́ mọi người sẽ thoải mái và vui tươi. Nhưng khó lắm phải không quư vị? Khó v́ không biết; biết nhưng không làm; hay thờ ơ không thèm biết cũng chẳng thèm làm?
Chúng ta học tập cách sống trong xă hội và gia đ́nh từ nhỏ qua những quy luật và cũng vậy, là Kitô hữu, chúng ta cũng học được những luật Chúa ban cho qua Thánh Kinh như bài đọc I hôm nay. Mười điều răn này dạy cho chúng ta cách liên hệ giữa chúng ta và Thiên Chúa và giữa người và người. Tôi nghĩ rằng chúng ta có thể đọc mười điều răn suông sẻ, nhưng có khi nào chúng ta dành một vài phút suy niệm về những điều răn này? Tôi thiết nghĩ, tuy chúng ta không giết người bằng vũ khí nhưng chúng ta giết họ bằng lời nói và ư nghĩ; tuy chúng ta không cướp giựt của nhau nhưng ghen tức và đua đ̣i khi người khác hơn ḿnh. Đây là một cách phạm luật của một Kitô hữu chưa được trưởng thành và khôn ngoan trong đức tin.
Nhiều khi chúng ta không nhận thức được ư nghĩa và sự khôn ngoan của lề luật đặt ra. Con cái hầu hết không hiểu tại sao bố mẹ muốn con phải ngoan ngoăn, lễ phép, chăm học; nhưng đây là những nề nếp được lập ra từ sự kinh nghiệm và thương yêu của bố mẹ để giúp con cái trưởng thành. Cũng trong tư tưởng này, Giáo Xứ cũng có lề luật để giúp đỡ con chiên sinh hoạt và trưởng thành trong đức tin; xă hội cũng có luật pháp để giúp con người trở thành những công dân tốt lành và hữu ích. Nhưng lạ thay là tính con người thường hay muốn phá lề luật v́ người Mỹ có câu rất đúng: “laws are made to be broken ” (Luật làm ra để bị vi phạm).
Nếu vi phạm luật Chúa ban cho, có thể v́ không biết luật, hoặc cố t́nh phạm luật. Nếu vấp phạm do không biết luật th́ đó là v́ chúng ta chưa thực sự học hỏi để hiểu biết lời Chúa dạy; c̣n nếu phạm luật do cố t́nh th́ đó là chúng ta đă hiểu biết lời Chúa nhưng vẫn cố t́nh vi phạm. Thánh Phao-lô trong bài đọc II nói: “v́ cái điên rồ của Thiên Chúa c̣n hơn cái khôn ngoan của loài người .” Căn bản của mười điều răn là t́nh yêu; và sự “điên rồ ” của Thập Giá cứu độ chúng ta cũng là t́nh yêu. Vậy căn bản của đời sống chúng ta là ǵ nếu không phải là t́nh yêu? Con người v́ quá khôn ngoan nên đánh mất t́nh yêu; và Thiên Chúa v́ quá “điên rồ ” nên đem lại t́nh yêu cho chúng ta. T́nh yêu này chỉ đ̣i hỏi chúng ta rất đơn sơ; hăy lấy t́nh yêu làm lẽ sống và hăy sửa đổi những ǵ trái ngược với t́nh yêu.
Chúa cho chúng ta một ví dụ rất cụ thể để chúng ta bắt chước Ngài sửa đổi. Trong bài Tin Mừng, chúng ta được nghe Chúa thanh tẩy đền thờ. “Đừng biến nhà Cha Ta thành nơi buôn bán .” Đền thờ bằng đá Ngài đă quét dọn, nhưng đă bị tàn phá. Đền thờ thân thể Ngài đă bị giết đi, nhưng đă sống lại; và từ đó ḷng chúng ta, là những tín hữu của Ngài, đă trở thành đền thờ cho Ngài ngự trị. Thân xác chúng ta có thể bị phá hủy, nhưng đền thờ của Ngài sẽ vẫn c̣n. Chúa mời gọi chúng ta hăy quét dọn, hăy tẩy sạch đền thờ chúng ta cho Ngài. Đền thờ của tâm hồn chúng ta không thể bị phá hủy nhưng có thể bị ô nhiễm và dơ bẩn v́ chúng ta thờ ơ và bỏ bê việc canh tân đời sống.
Quư vị cũng biết rơ, bất cứ một vật ǵ hay một chỗ nào, nếu chúng ta không quét dọn, lau chùi, và tu bổ sẽ trở thành dơ bẩn và tiêu điều. Thân xác chúng ta cũng thế, nếu không trang điểm, tắm gội, và bổ dưỡng sẽ trở thành khó coi, hôi hám, và bệnh hoạn. Canh tân đời sống là một trong những việc Thiên Chúa và Giáo Hội mời gọi chúng ta làm trong mùa Chay. Tu thân là việc phải làm đầu tiên trong Nho Giáo và việc đó không phải một sớm một chiều sẽ thành công, và khí cụ để dùng tu thân là tam cương và ngũ thường.
Là Kitô hữu cũng vậy, chúng ta đă học được luật Thiên Chúa và lănh nhận khôn ngoan qua Thập Giá cứu chuộc. Đó là những khí cụ của chúng ta để tu thân, để canh tân đời sống cho xứng đáng được gọi là Kitô hữu, là môn đệ Chúa Giêsu, không những trong mùa Chay này, mà c̣n trong cuộc sống hằng ngày. Chúa dùng căn bản t́nh yêu để tạo thành luật và cũng v́ yêu, Ngài dạy cho chúng ta biết sự “điên rồ ” của Ngài khi quá yêu thương loài người. Như vậy, chúng ta cũng được mời gọi hăy lấy t́nh yêu làm nền tảng trong việc sống theo luật Thiên Chúa; giữ luật v́ yêu và v́ yêu thi hành luật.
Nguyện xin Thiên Chúa ban cho chúng ta sự khôn ngoan trong t́nh yêu Ngài để biết, hiểu, và tuân giữ luật yêu thương Ngài trao tặng qua Mười Điều răn và Thập Giá cứu độ của Con Ngài. Amen.
Phó tế Giuse Nguyễn Cao Phong, SVD